شنبه, ۰۹ خرداد ۱۴۰۵
۱۰:۳۳
معادن ایران در مسیر تحول هوشمند/ معادن آینده با هوش مصنوعی، اتوماسیون و سرمایهگذاری هدفمند شکل میگیرد
بخش معدن در ایران در آستانه دورهای تازه از تحول قرار گرفته است؛ دورهای که در آن هوشمندسازی، دادههای اکتشافی، فناوریهای نوین و سرمایهگذاری هدفمند نقش تعیینکنندهای در آینده این صنعت دارند. رضا بستامی رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران در گفت و گو با ماهنامه «ایما» از مسیر پیشروی معادن کشور، چالشهای موجود و برنامهها برای نزدیک شدن به استانداردهای جهانی میگوید.
سازمان نظام مهندسی معدن چه برنامهای برای ارتقای فناوری و نوسازی معادن کشور در سالهای پیشرو دارد؟
یکی از مهمترین برنامههای ما حرکت از ساختارهای سنتی و کاغذی به سمت ساختارهای هوشمند و سیستممحور است. خوشبختانه امروز بیش از ۹۵ درصد خدمات سازمان بهصورت هوشمند ارائه میشود. دستورالعملها، آییننامهها، بخشنامهها و نظامنامهها نیز بهصورت بهروز در سامانهها بارگذاری میشوند تا شفافیت و دسترسی تسهیل شود. علاوه بر این، در طرحهای معدنی بر استفاده از فناوریهای نوین مانند کنترل هوشمند عملیات، هوشمندسازی باسکول و بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر تأکید داریم.
به نظر شما مهمترین چالش معادن کشور در مسیر افزایش بهرهوری و رقابتپذیری چیست؟
مهمترین چالش، فاصله فناوری و بهرهوری با استانداردهای جهانی است. بخشی از این موضوع به کمبود زیرساخت، بخشی به مسائل انرژی و بخشی به تعدد فرآیندهای اداری و استعلامها مربوط میشود. همچنین اگر دادههای اکتشافی دستگاهها تجمیع نشود، دوبارهکاری و اتلاف سرمایه ملی رخ میدهد که بهرهوری را کاهش میدهد.
نقش مهندسان معدن در توسعه پایدار و بازسازی ظرفیتهای اقتصادی کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
مهندسان معدن نقش کلیدی در اجرای اصول فنی، رعایت استانداردها و تحقق معدنکاری سبز دارند. توسعه پایدار یعنی همزمان با بهرهبرداری، بازسازی نیز انجام شود. مهندسان معدن میتوانند با مدیریت علمی، کاهش خطا و استفاده از فناوری، هم تولید را افزایش دهند و هم الزامات محیطزیستی را رعایت کنند.
در شرایط کنونی، چه اقداماتی برای کاهش فاصله فناوری معادن ایران با استانداردهای جهانی ضروری است؟
باید به جوانان متخصص اعتماد کنیم، از شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها حمایت کنیم و بخشی از تجهیزات را بومیسازی کنیم. همچنین ورود هوش مصنوعی و سیستمهای هوشمند به فرآیندهای معدنی یک ضرورت است، نه انتخاب. حرکت از فرآیندهای شخصمحور به سیستممحور میتواند این فاصله را کاهش دهد.
سازمان نظام مهندسی معدن چه حمایتهایی از جوانان متخصص، شرکتهای دانشبنیان و ایدههای نوآورانه انجام میدهد؟
رویکرد ما ایجاد بستر فعالیت برای جوانان و متخصصان است. در فرآیندهای جدید سازمان، استفاده از ظرفیت دانشبنیانها و فناوریهای نوین دیده شده است. اعتقاد داریم که اگر به نیروهای جوان اعتماد شود، میتوان بسیاری از تجهیزات و فناوریها را در داخل کشور توسعه داد و وابستگی را کاهش داد.
به مناسبت روز معدن، مهمترین مطالبه جامعه مهندسی معدن از دولت و سیاستگذاران چیست؟
مهمترین مطالبه، نگاه مثبت و راهبردی به معدن است. برای تحقق رشد ۱۳ درصدی بخش معدن در برنامه هفتم، نیازمند همکاری همه دستگاهها هستیم. پاسخگویی دقیق و بهموقع به استعلامهای ماده ۲۴، توسعه زیرساختها و حل مسائل انرژی از الزامات اساسی است.
توسعه هوشمندسازی و استفاده از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی چه جایگاهی در آینده معادن کشور دارد؟
هوشمندسازی آینده معدن است. هوش مصنوعی میتواند خطاها را کاهش دهد، هزینههای تکراری را حذف کند و فرآیندها را از حالت شخصمحور خارج کرده و به سیستممحور تبدیل کند. این موضوع هم بهرهوری را افزایش میدهد و هم شفافیت را بیشتر میکند.
برای جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی در بخش معدن، چه اصلاحات و زیرساختهایی ضروری است؟
کاهش ریسک سرمایهگذاری مهمترین موضوع است. پیشنهاد ما این است که دولت در مرحله اول اکتشاف را انجام دهد و سپس پهنههای آماده را از طریق فرآیندهای مشخص واگذار کند. همچنین امنیت کشور یک مزیت مهم برای جذب سرمایهگذار است، اما باید زیرساختها و شفافیت اطلاعات نیز تقویت شود.
چگونه میتوان میان توسعه فعالیتهای معدنی و حفظ الزامات زیستمحیطی تعادل ایجاد کرد؟
معدن و محیطزیست الزاماً در تضاد نیستند. در مناطق مجاز و با رعایت ضوابط مهندسی میتوان فعالیت معدنی انجام داد. حتی در برخی مناطق خاص نیز با شرایط ویژه امکان فعالیت وجود دارد. مهم این است که بازسازی همزمان با بهرهبرداری انجام شود و معدن معدنکاری سبز در دستور کار باشد.
چشمانداز شما از جایگاه صنعت معدن ایران در اقتصاد منطقه طی ده سال آینده چیست؟
اگر اکتشاف بهصورت نظاممند انجام شود، دادهها تجمیع شوند، فناوریهای نوین بهکار گرفته شوند و سرمایهگذاری تسهیل شود، معدن میتواند سهم قابلتوجهی در اقتصاد ملی و منطقهای داشته باشد. تحقق اهداف برنامه هفتم و رشد ۱۳ درصدی میتواند جایگاه ایران را در منطقه ارتقا دهد، مشروط بر اینکه هماهنگی بین دستگاهها و نگاه توسعهمحور به معدن تقویت شود.
گفت و گوی ماهنامه «ایما» با رضا بستامی، رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران
