تحول دیجیتال در بخش معدن و صنایع معدنی، صرفاً یک پدیده فناورانه نیست، بلکه بازطراحی بنیادی در شیوه خلق ارزش، تصمیمسازی و حکمرانی در کل زنجیره از اکتشاف تا بازار است. این تحول با هدف رفع شکاف بهرهوری و رقابتپذیری (افزایش بهرهوری ۲۰ تا ۳۰ درصدی)، مدیریت چالش منابع طبیعی (بهینهسازی مصرف آب و انرژی) و پاسخ به نیاز شفافیت و حکمرانی داده برای حضور در بازارهای جهانی ضروری است. استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، گامی موثر برای تبدیل معدنکاری از یک صنعت سنتی و پرمخاطره به یک صنعت داده محور خودکار و پایدار است.
با ظهور فناوری نوین و کاربست آن در معادن و صنایع معدنی در جهان و حرکت به سمت دیجیتالی شدن و به منظور همسو بودن با دنیا و افزایش توان رقابتی و مقابله با چالش های حاصل از عدم دیجیتال سازی همچون نبود شفافیت در زنجیره ارزش، تصمیم گیری بدون داده، پراکندگی اطلاعات و نبود حکمرانی دیجیتال و همچنین تکالیف مندرج در ماده 107 قانون برنامه هفتم پیشرفت، تاکید فراوان بر ارتقای بهره وری و افزایش سهم اقتصاد رقومی (دیجیتال)، حرکت به سمت کاربست این فناوری های در بخش معدن بیش از پیش ضروری است.
در همین راستا، تدوین سند راهبردی تحول دیجیتال و نقشه راه در دستور کار ایمیدرو بر پایه دو سناریوی مکمل و یک سناریوی جدید قرار گرفت.
1-سناریوی توسعه (طراحی دیجیتال از روز اول): استقرار زیرساختهای دادهمحور در طرحهای جدید و پروژههای در حال احداث برای ایجاد معادن و واحدهای فرآوری نسل جدید.
2- سناریوی نوسازی: دیجیتالی و هوشمندسازی تدریجی زنجیرههای فعلی با تمرکز بر بهرهوری، ایمنی و پایداری.
3- سناریوی بازسازی : "ایجاد معدن و صنایع معدنی هوشمند تاب آور و شفاف" با بهره گیری از فناوری های دیجیتال برای جبران خسارات وارده حاصل از جنگ تحمیلی.
نقش راهبردی ایمیدرو به عنوان نهاد سیاستگذار، تنظیمگر و توسعهدهنده، محوری است. این نقش شامل هدایت راهبردی، تنظیمگری و هماهنگی بیننهادی، توانمندسازی و تسهیلگری اجرایی، و نوآوری و یادگیری سازمانی است.
چالشهای کلیدی:
- فناوری و زیرساخت: فقدان شبکه ارتباطی پایدار (بهویژه در نواحی دورافتاده)، نبود پلتفرم داده یکپارچه و ضعف در امنیت سایبری.
- حکمرانی و نهادی: نبود چارچوب واحد حکمرانی داده در سطح ملی و سازمانی و تعدد نهادهای تصمیمگیر.
- انسانی و فرهنگی: مقاومت در برابر تغییر و کمبود نیروهای متخصص دیجیتال.
هدف گذاری در نقشه راه براساس رویکرد سهلایهای (راهبردمحور، عملیاتمحور و نتیجهمحور) طراحی شده است. محورهای راهبردی کلان که ستونهای اصلی سرمایهگذاری هستند، عبارتند از:
- حکمرانی دیجیتال و سیاستگذاری دادهمحور
- معماری داده، امنیت و تابآوری
- معدنکاری و عملیات هوشمند با استقرار پلتفرم های هوشمند معدنی، صنایع معدنی، ایمنی و مانیتورینگ معادن زغال سنگی و مدیریت ناترازی انرژی (EMS)
- ایجاد اکوسیستم نوآوری، امنیت و هوشمندسازی برای ارتقای فرهنگ و سواد دیجیتال و ایجاد آزمایشگاههای پیشرو برای (صنعت – دانشگاه – فناوری).
در چارچوب اجرای اهداف سند و حرکت به سمت دیجیتالی شدن و ایجاد بخش معدن و صنایع معدنی هوشمند و پایدار، شفاف و تاب آور در جهت کاهش مصرف و افزایش بهره وری و تاب آوری، بر این باوریم که هر تصمیم معدنی بر پایه داده، هر سرمایه گذاری بر مبنای شفافیت و هر اشتغال در مسیر توسعه پایدار رقم خواهد خورد.
