شجاعی: فرهنگ‌سازی معدنی باید از مدارس آغاز شود / ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت هنر، رسانه و مراجع اجتماعی برای ترویج فرهنگ معدن

سیدعلیرضا شجاعی در هشتمین جلسه ایده‌های رسانه‌ای در حوزه معدن، با اشاره به ظرفیت هنر، سینما و رسانه در فرهنگ‌سازی و تغییر نگرش عمومی اظهار داشت: استفاده از ابزارهای فرهنگی و هنری برای معرفی معدن، زمانی اثربخش خواهد بود که تصویری واقعی، جامع و متوازن از این بخش ارائه شود.

وی با انتقاد از بازنمایی یک‌سویه و عمدتاً منفی فعالیت‌های معدنی در برخی آثار سینمایی و مستند افزود: در بسیاری از تولیدات موجود، معدن و جامعه کارگری بیشتر از منظر مشکلات و آسیب‌ها به تصویر کشیده شده‌اند؛ در حالی که دستاوردها، نقش اقتصادی، ظرفیت‌های انسانی و آثار مثبت فعالیت‌های معدنی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ضروری است با تعامل با فعالان حوزه فرهنگ و هنر، زمینه تولید آثاری با نگاه جامع‌تر به معدن فراهم شود.

شجاعی با تأکید بر ضرورت هدفمند بودن مسئولیت اجتماعی در بخش معدن تصریح کرد: اقدامات مسئولیت اجتماعی بنگاه‌های معدنی باید علاوه بر پاسخگویی به نیازهای جامعه محلی، ارتباط مشخصی با مأموریت‌ها و مسائل راهبردی این بخش داشته باشد. برای نمونه، سرمایه‌گذاری در حوزه آموزش باید به توسعه آموزش‌های تخصصی، هنرستان‌های معدنی و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز آینده صنعت معدن کمک کند.

وی افزود: با توجه به تحولات فناوری و نیازهای آتی بخش معدن، موضوع جذب و تربیت نیروی انسانی متخصص باید جدی گرفته شود و همکاری با نهادهای آموزشی و دانشگاهی در راستای به‌روزرسانی محتوای آموزشی و توسعه رشته‌های مرتبط با معدن و علوم زمین مورد توجه قرار گیرد.

مشاور رئیس هیأت عامل ایمیدرو با اشاره به ضرورت توجه به بازگشت سرمایه‌گذاری‌های فرهنگی و اجتماعی گفت: سرمایه‌گذاری در این حوزه باید با شاخص‌های مشخص ارزیابی شود. در کنار بازگشت مالی، باید میزان اثرگذاری اجتماعی، بهبود نگرش جامعه به فعالیت‌های معدنی، تقویت اعتماد جوامع محلی و کاهش موانع اجتماعی توسعه پروژه‌ها نیز مورد سنجش قرار گیرد.

وی در ادامه، موضوع «معدن در زندگی» را یکی از محورهای اصلی فرهنگ‌سازی در این بخش دانست و اظهار داشت: دامنه اثرگذاری معدن بسیار گسترده است و گروه‌های مختلف جامعه، از کودکان و دانش‌آموزان تا دانشجویان، خانواده‌ها، شاغلان و بازنشستگان، به‌نوعی با دستاوردها و محصولات این بخش ارتباط دارند. از تلفن همراه و زیورآلات گرفته تا زیرساخت‌های اقتصادی و ورزشی، همگی به نحوی به فعالیت‌های معدنی وابسته‌اند.

شجاعی با یادآوری دو رویکرد «معدن، اولویت اول کشور» و «لذت بردن از معدن» به‌عنوان اهداف فرهنگی مورد نظر در این حوزه افزود: باید شرایطی فراهم شود که آحاد جامعه، نقش معدن را در زندگی روزمره و رفاه عمومی درک کنند و نسبت به این بخش احساس تعلق و افتخار داشته باشند.

مدیر روابط عمومی ایمیدرو همچنین با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت مراجع مذهبی، نخبگان اجتماعی و جامعه‌شناسان اظهار کرد: برای نهادینه‌سازی جایگاه معدن در فرهنگ عمومی، باید از ظرفیت گروه‌های مرجع و صاحب‌نفوذ اجتماعی استفاده کرد تا اهمیت فعالیت‌های معدنی و نقش آن در توسعه کشور از زوایای مختلف برای جامعه تبیین شود.

وی با اشاره به ظرفیت بالای زنجیره ارزش گوهرسنگ‌ها گفت: فرآوری و تراش گوهرسنگ‌ها می‌تواند با ایجاد ارزش افزوده قابل توجه، از جمله ظرفیت دستیابی به ارزش افزوده ۷۰۰ درصدی، زمینه توسعه اشتغال، رونق کسب‌وکارهای محلی و حضور مؤثرتر محصولات ایرانی در بازارهای داخلی و بین‌المللی را فراهم کند.

شجاعی، مشارکت دانش‌آموزان در معرفی ظرفیت‌های معدنی کشور را از دیگر ایده‌های قابل اجرا دانست و پیشنهاد کرد: با طراحی فراخوانی در مدارس سراسر کشور، دانش‌آموزان به معرفی یک معدن از منطقه یا استان خود تشویق شوند و آثار برتر از نظر کیفیت و اثرگذاری مورد تقدیر قرار گیرند. همچنین می‌توان مدرسه‌ای را که بیشترین مشارکت و اثرگذاری را در این زمینه داشته است، به‌صورت جمعی تشویق کرد.

وی افزود: در کنار این برنامه، باید زمینه بازدید دانش‌آموزان و مدارس از معادن مختلف کشور فراهم شود تا نسل نوجوان از نزدیک با ظرفیت‌ها، فرایندهای تولید، فناوری‌ها و نقش معدن در زندگی و اقتصاد کشور آشنا شود.
مشاور رئیس هیأت عامل ایمیدرو همچنین با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت وزارتخانه‌ها و

دستگاه‌های مرتبط گفت: همکاری‌های بین‌دستگاهی باید از سطح امضای تفاهم‌نامه فراتر برود و با تعریف تعهدات، مسئولیت‌ها و خروجی‌های مشخص دنبال شود. برای مثال، در حوزه گردشگری معدنی، همکاری با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باید به بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجرایی و تسهیلاتی این وزارتخانه و توسعه جذب گردشگران داخلی و خارجی برای بازدید از جاذبه‌ها و موزه‌های معدنی منجر شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، انتخاب ابزار مناسب برای تحقق اهداف فرهنگی و رسانه‌ای معدن را ضروری دانست و گفت: باید با بررسی اثربخشی، هزینه و گستره مخاطبان، مشخص شود که کدام ابزارها از جمله تولید فیلم سینمایی و مستند، انیمیشن، جشنواره‌های رسانه‌ای، مسابقات، تولید آثار ادبی و داستانی یا پویش‌های عمومی، ظرفیت بیشتری برای ترویج فرهنگ معدن دارند.

شجاعی برگزاری جشنواره فیلم‌های ۱۰۰ ثانیه‌ای با موضوع معدن را از جمله ایده‌های قابل بررسی عنوان کرد و افزود: چنین رویدادی می‌تواند زمینه مشارکت گروه‌های مختلف جامعه، از کارکنان و کارگران معادن تا علاقه‌مندان به هنر و رسانه را فراهم کند تا هر فرد با نگاه و تجربه خود، زیبایی‌ها، دشواری‌ها و ابعاد مختلف فعالیت معدنی را به تصویر بکشد.
وی همچنین پیشنهاد داد از ظرفیت نویسندگان و رمان‌نویسان برجسته کشور برای بازدید از معادن و تولید آثار ادبی با موضوع زندگی و فعالیت در این بخش استفاده شود.

مدیر روابط عمومی ایمیدرو در پایان با تأکید بر ضرورت ارتقای جایگاه معدن در گفتمان عمومی و تصمیم‌گیری‌های ملی خاطرنشان کرد: در کنار تولید آثار فرهنگی و رسانه‌ای، باید برای افزایش توجه مسئولان عالی کشور و نهادهای تصمیم‌گیر به ظرفیت‌های بخش معدن نیز برنامه‌ریزی کرد. هدف آن است که معدن نه‌تنها در میان فعالان این حوزه، بلکه در سطح جامعه و در اولویت‌های فرهنگی، اقتصادی و اجرایی کشور جایگاه شایسته خود را پیدا کند.